Gökçeada Kaleköy Rehberi: Kastro'nun Tarihi ve Gün Batımı

Gökçeada'da yaşayanların "akşam bir Kaleköy'e inelim mi?" dediği yer burasıdır. 2014'ten beri bu adada yaşıyorum ve hâlâ bazı akşamlar limana inip çayımı yudumlarken Semadirek'e batan güneşi seyretmekten sıkılmadım. Eski adıyla İmroz'un en kadim köylerinden Kaleköy — ya da Rumların dediği şekliyle Kastro — iki katlı bir yerleşim: tepede taş sokaklar ve kale kalıntıları, aşağıda balıkçı limanı ve kordon. İkisi birden gezilmeden buradan ayrılmak olmaz.

Kaleköy Limanı: Adanın Denize Açılan Kapısı

Kaleköy Limanı, Gökçeada'nın deniz kenarında kurulu tek yerleşim yerinin kalbi. Kuzu Limanı yapılmadan önce adanın dünyayla bağlantısı buradan sağlanırmış. Büyük gemiler sığ iskeleye yanaşamazdı; yolcular ve eşyalar sandallarla taşınırdı kıyıya. Şimdi o günler geride kaldı ama liman ruhunu koruyor.

Son yıllarda genişletilen mendirek sayesinde liman artık her türlü hava koşulunda güvenli. Daha çok balıkçı barınağı olarak kullanılsa da yaz aylarında yatlar ve günübirlik tekneler de yanaşıyor. Geçen yaz bir arkadaşımın teknesiyle geldiğimizde mendirek arkasına rahatça bağladık — rüzgâr sertleşince bile sallanma olmadı.

Yaz akşamları liman bambaşka bir havaya bürünür. Kordon boyunca yürüyüş, çay bahçelerinde oturma, dondurma yeme, hediyelik eşya tezgâhlarını gezme ve tabii balık restoranlarında yemek — Kaleköy akşamının ritüelleri bunlar. Limanda konaklama yapabileceğiniz 2-3 otel de var; sabah balıkçı motorlarının sesiyle uyanmak isteyenler için biçilmiş kaftan.

Aya Marina Kilisesi

Limanın hemen kenarında, bir zamanlar Gökçeada'nın Metropolitan Kilisesi olan Aya Marina Kilisesi duruyor. Son yıllarda restore edilen kilise, beyaz boyası ve ufak yapısıyla sempatik görünüyor. Eskiden balıkçılar denize açılmadan önce buraya uğrar, bereketle dönmek için dua edermiş. Kapısı açıksa mutlaka içeri adım atın — ücretsiz ve sessiz bir mola noktası.

Yukarı Kaleköy: Taş Sokaklarda Zaman Yolculuğu

Limandan yukarı çıktığınızda bambaşka bir dünyaya geçersiniz. Kentsel sit alanı ilan edilen Kaleköy'de yalnızca taştan bina yapılabiliyor — her mimari proje Anıtlar Kurulu onayından geçiyor. Bu katı kural sayesinde köy otantik dokusunu korumuş. Taş evlerin arasındaki dar sokaklarda yürürken zaman durmuş gibi hissediyorsunuz.

Köyde artık yaşayan Rum kalmamış. Şu anda 30-40 yıl önce Doğu Anadolu'dan göçmüş aileler ve son yıllarda şehirden kaçıp yerleşmiş insanlar yaşıyor. Ama Rum ve Türk kültürünün harmanlandığı bir atmosfer sürüyor — menülerde, taş mimaride, sokak isimlerinde.

Kraliçe Valentina Yolu ve İskiter Kalesi

Köy meydanından tepeye çıkarken 1440'lı yıllardan kalma bir patika yol var: Kraliçe Valentina Yolu. Pelemede Gattilisuo'nun eşi Valentina adına yaptırdığı bu yol, limandan kaleye uzanıyor. Taşları aşınmış ama hâlâ yürünebilir durumda — altı asırlık bir patikada yürüdüğünüzü düşünün.

En tepede İskiter Kalesi kalıntıları bekliyor. Hellen öncesi döneme kadar uzanan kalenin surları Bizans devrinde onarılmış, Cenevizliler takviye etmiş. Antik yazar Stefanos o Vizantios, "İmroz bir Trakya adasıdır. Hermes'in tapınakları bulunur orada" diye yazmış — o tapınağın kalıntıları da bu tepenin eteklerinde. Roksades Sarnıcı, kale tepesindeki su ihtiyacını karşılamak için yapılmış antik bir yapı; hâlâ duvarları ayakta.

Kale tepesinden iki koy birden görünür: bir yanda Kaleköy Limanı, diğer yanda Yıldızkoy. İlk geldiğim yıl bu manzarayı görünce "tamam, burası ev" demiştim. Rüzgâr sert eser tepenin üstünde, ince bir mont alın yanınıza.

Kaleköy'de Ne Yapılır, Nerede Yenir?

• Gün batımı izleyin: Yeşil deniz fenerine yaslanıp Semadirek Adası'na batan güneşi seyredin. Adanın en iyi gün batımı noktalarından biri.
• Denize girin: Mendireğin arkasındaki kayalardan merdivenle tertemiz sulara inebilirsiniz. Liman içi sığ; asıl yüzme için yakındaki Yıldızkoy ve Mavi Koy plajları var.
• Mendirekten balık tutun: Akşamüstü mendirek boyunca sıralanan oltacıları göreceksiniz. Bir olta atın, tutamazsanız bile keyifli.
• İmroza Sabun Atölyesi'ni ziyaret edin: Aziz ve Şule Bengi çiftinin kurduğu atölye, İskiter Kalesi yanında Yıldız Koyu manzaralı bir bahçede. Zeytinyağı, keçi sütü, lavanta ve biberiye ile el yapımı sabunlar üretiyorlar. Yağmur suyu depolayarak insan cildine en yakın pH seviyesinde üretim yapıyorlar.
• Dalış ve tekne turu: Limandan tüplü ve tüpsüz dalış turları, kıyı gezileri düzenleniyor. Gökçeada Sualtı Milli Parkı yakınında.

Yeme-İçme

Limanda kordon boyunca balık restoranları sıralanmış — Mecnun Ocakbaşı gibi yerler deniz ürünleri, zeytinyağlılar ve adaya özgü mezelerle biliniyor. Yukarı Kaleköy'de ise meyhaneler var; Poseidon Restoran tepede manzaralı konumuyla öne çıkıyor. Kahvaltı yapacaksanız taş otellerin ev yapımı reçel ve yerel ürünlerle hazırladığı sofraları deneyin. Fiyatlar ada ortalamasının biraz üstünde ama liman manzarası karşılığında makul. Bademli Köyü de yeme-içme alternatifi olarak yakın mesafede.

Pratik Bilgiler

Park yeri yaz aylarında sıkıntılı olabiliyor ama erken gelirseniz sorun yaşamazsınız. Kışın tenha olur burası, ama o başka bir güzel — kışın Gökçeada bambaşka bir deneyim. Minibüs seferleri var otogardan ama saatleri değişken; araç kiralamak daha konforlu.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaleköy'e nasıl gidilir?

İlçe merkezinden 4-5 km uzaklıkta. Bademli ve Yeni Bademli köylerini geçtikten sonra ulaşılıyor. Özel araçla yaklaşık 10 dakika sürüyor. Otogardan Kaleköy'e minibüs seferleri de mevcut ancak saatleri mevsime göre değişiyor.

Kaleköy'de denize girilebilir mi?

Mendireğin arkasındaki kayalıklardan merdivenle denize girilebilir. Liman içi sığ olduğu için yüzme alanı sınırlı. Asıl plaj deneyimi için 2 km mesafedeki Yıldızkoy veya Mavi Koy tercih edilebilir.

İskiter Kalesi ziyaret edilebilir mi?

Evet, açık alan ve ücretsiz. Hellen öncesi döneme ait kalenin sur duvarları, Hermes Tapınağı kalıntıları ve Roksades Sarnıcı görülebiliyor. Kraliçe Valentina Yolu'nu takip ederek tepeye çıkabilirsiniz.

Kaleköy'de nerede yenir?

Limanda balık restoranları ve kordon boyunca çay bahçeleri var. Yukarı Kaleköy'de meyhane tarzı mekânlar bulunuyor. Deniz ürünleri, zeytinyağlılar ve adaya özgü mezeler öne çıkıyor. Fiyatlar ada ortalamasının biraz üstünde.

Gün batımı Kaleköy'de nereden izlenir?

Üç ana nokta var: limandaki yeşil deniz feneri, Yukarı Kaleköy tepesi ve kale kalıntıları çevresi. Semadirek Adası'na doğru batan güneş, özellikle yaz akşamları görülmeye değer bir manzara oluşturuyor.