Gökçeada'nın Denizi Milli Park Oldu, Kıyısı Değil

16 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Çanakkale ve Tekirdağ açıklarındaki 1.742,14 kilometrekarelik deniz alanı milli park ilan edildi. Gökçeada bu alanın tam merkezinde.

Haberler kararı duyurdu ama sınırın gerçekte nereden geçtiğini kimse yayımlamadı — çünkü koordinat listesi kararın ekinde taranmış görüntü olarak duruyor, metin olarak kopyalanamıyor. Biz o listeyi çıkardık. Ortaya çıkan tablo, haberlerde okuduğunuzdan birkaç önemli noktada farklı.

Milli park nerede?

Park, Türkiye'nin kuzeybatı ucunda, Gökçeada ile Gelibolu Yarımadası arasındaki denizi kaplıyor. Aynı gün Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı da ilan edildi: 21.786,03 km² ile bunun tam on iki katı büyüklükte. İkisi de Milli Parklar Kanunu kapsamında ilan edilen ilk deniz milli parkları.

Sınır tam olarak nereden geçiyor?

Haritadaki turuncu alan Gökçeada'dır ve park sınırının dışındadır. Turkuaz alan milli park. Sınır çizgisi adanın kıyısını metrelik adımlarla dolaşıyor — yani korunan şey adanın çevresindeki deniz.

Park, Gökçeada kıyısından batıya (Avlaka Burnu'ndan) yaklaşık 11 km, kuzeye 12 km, güneye 8–12 km açığa uzanıyor. Batıdaki toplam yayılım çok daha fazla: sınır 25.29 boylamına, Semadirek ile Limni arasındaki açık denize kadar gidiyor.

Ne değişti? Şimdilik hiçbir şey

Kararın dayandığı 2873 sayılı Kanun'un 3. maddesi sadece bir "belirleme" maddesidir — alanı tarif eder, ne yasaklandığını söylemez. Balıkçılığa, dalışa, demirlemeye, tekne trafiğine dair kararda tek bir hüküm yok.

Kurallar sonradan, uzun devreli gelişme planı ile gelecek. Bu planı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü hazırlar; hangi bölgede neye izin verildiğini o belge çizer. Plan yayımlanana kadar denizde hukuken değişen bir şey yok. Takvim de açıklanmadı.

Zemini Mart 2026'da yürürlüğe giren 7576 sayılı Kanun hazırladı: plan hazırlama yetkisi Genel Müdürlükte toplandı, korunan alanda turizm yatırımı için Genel Müdürlüğün olumlu görüşü şart koşuldu, kaçak yapıda "derhal yıkım" hükmü getirildi ve ihlallerde hapis cezası 1–3 yıla çıkarıldı.

Haberlerde eksik kalan üç nokta

Bozcaada dahil değil

Bazı haberlerde Gökçeada ile Bozcaada birlikte anılıyor. Koordinatlar bunu desteklemiyor: parkın en güney noktası 39.99 K, Bozcaada ise 39.83 K — sınırın belirgin biçimde dışında.

Saros Körfezi korunmuş değil

"Saros'a uzanıyor" ifadesi körfezin korunduğu izlenimi veriyor. Ölçtüğümüzde kuzeye giden kolun yalnızca 1,2–3,7 km genişliğinde olduğu görülüyor — Gelibolu Yarımadası kıyısını takip eden ince bir bant. Körfezin gövdesi parkın dışında.

Adanın karası kapsamda değil

Koordinat listesinin büyük bölümü Gökçeada'nın kıyı çizgisini tarıyor. Sınır kıyıyı takip ediyor, yani ada karası parkın dışında. Bu, kararın en az konuşulan ama en belirleyici ayrıntısı.

Artıları ve eksileri

Kazandırdıkları: Alan artık Milli Parklar Kanunu kapsamında; ihlallerde ceza ağırlaştı ve kaçak yapıda derhal yıkım hükmü işliyor. 599 noktalık koordinat listesi sınırı tartışmaya kapatıyor, denetim için somut zemin veriyor. Yönetim tek elde — DKMP Genel Müdürlüğü. Korunan alanda turizm yatırımı artık Genel Müdürlüğün olumlu görüşüne bağlı. "Milli park" etiketi, adanın dalış turizmi için de güçlü bir anlatı.

Eksik ve riskli yanları: Plan yayımlanana kadar koruma kâğıt üstünde kalıyor. Kıyı kapsam dışı — oysa sualtını bozan baskının çoğu kıyıdan geliyor. Balıkçı, dalış merkezi ve tur teknesi ne olacağını bilmiyor; belirsizlik çoğu zaman yasaktan fazla caydırıyor. 1.742 km²'lik bir deniz alanının fiilen denetlenmesi ayrı bir mesele ve adada bu ölçekte saha kapasitesi görünmüyor.

Adadaki çelişki

Gökçeada'nın denizi bugün ilk kez korunmuş olmuyor. 1999'dan beri Türkiye'nin ilk ve tek Sualtı Parkı burada — Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) öncülüğünde kurulmuş, Kaleköy ile Kuzulimanı arasında, kıyıdan yaklaşık 1 deniz mili. İçinde avlanma yasak, dalış izne bağlı. Alan ilan edildikten sonraki araştırmalar balık tür ve sayısında artış kaydetti; İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi bölgeyi araştırma laboratuvarı olarak kullanıyor.

Yani ada, deniz korumasının işe yaradığını gösteren Türkiye'deki en somut örneğe sahip. Sorun, tam da bu örneğin şu anda aşınıyor olması:

• Yıldızkoy'daki araç yasağı fiilen kalktı. 2021'de Çanakkale İl, 2022'de Gökçeada İlçe Trafik Komisyonu kararıyla konan ve dört yıl zincir-bariyerle uygulanan yasak, Haziran 2026'da bırakıldı; plaj fiilen otoparka döndü. Bölge aynı zamanda birinci derece arkeolojik sit alanı.
• Yıldız Koy imara açılıyor. Belediye meclisinden geçen karara TÜDAV açıkça karşı çıktı; kıyı ekosistemi korunmadan sualtı ekosisteminin korunamayacağını, kararın geri dönüşü olmayan zarar vereceğini bildirdi.

Denizin milli park ilan edildiği hafta, o denizi besleyen kıyı koruma statüsünü kaybediyor. Kararın kaderini belirleyecek soru da bu: yeni statü, kıyıdaki bu iki gelişmeyi durdurabilecek mi?

Kararın diğer yüzü

Bu ilan yalnızca bir çevre kararı değil. 21 Temmuz 2025'te Yunanistan, biri Ege'de biri İyon Denizi'nde iki deniz parkı ilan etmişti. Dışişleri Bakanlığı aynı gün yaptığı açıklamada bu ilanların hukuken sonuç doğurmayacağını bildirmiş ve Türkiye'nin kendi deniz koruma projelerini duyuracağını belirtmişti. Kuzey Ege ve Fethiye-Kaş kararları bu sürecin son halkası.

Haritadaki batı çıkıntısı da bu çerçevede okunmalı: sınır Gökçeada'nın çok ötesine, Semadirek ile Limni arasındaki açık denize kadar uzanıyor.

Bundan sonra ne izlenmeli?

• Uzun devreli gelişme planı: Balıkçılık, dalış, demirleme ve tekne trafiğine dair her kural orada belirlenecek.
• Yıldız Koy imar süreci: Milli park statüsü ve 7576 sayılı Kanun'daki "olumlu görüş" şartı bu kararı zorlaştırır mı?
• 1999 sualtı parkının durumu: Yeni park içinde ayrı statü olarak mı sürecek, yoksa yeni plana mı devredilecek?
• Araç yasağının geri gelmesi: DKMP yetkisi, Haziran'da bırakılan yasak için yeni bir zemin oluşturuyor.

Bu haritayı nasıl çıkardık?

Koordinat çizelgesi Resmî Gazete PDF'inde taranmış görüntü olduğu için sayfalar 400 ve 600 dpi'de görüntüye çevrildi ve birbirinden bağımsız altı okuma yapıldı; bir nokta ancak en az iki okuma aynı değeri verdiğinde kabul edildi. Şekli belirleyen ama okunamayan 24 nokta çizelgeden gözle okundu, kalan 117 nokta poligondan düşürüldü — uydurulmadı.

Doğruluğun kanıtı alan hesabında: elde edilen 482 noktalı poligonun alanı 1.733,5 km² çıktı, resmî değer 1.742,14 km² — sapma yalnızca %0,50. Ayrıca bilinen noktalar tek tek sınandı: Gökçeada'nın karası dışarıda, çevresindeki deniz içeride, Bozcaada ve Semadirek dışarıda. Haritadaki kara parçaları Natural Earth 10m verisinden alındı.

Sıkça Sorulan Sorular

Gökçeada'da balık tutmak yasaklandı mı?

Hayır. Bu karar yasak getirmiyor, sadece alanı tanımlıyor. Kurallar sonradan yayımlanacak uzun devreli gelişme planıyla belirlenecek. 1999'dan beri var olan Sualtı Parkı içindeki avlanma yasağı ise aynen sürüyor.

Dalış yapılabilecek mi?

Bugün için değişen bir şey yok. Sualtı Parkı içinde dalış zaten izne bağlıydı, dışarıda serbestti. Yeni düzenlemeler plan yayımlandığında netleşecek.

Adadaki evler, araziler ve oteller etkilenir mi?

Karar yalnızca deniz alanını kapsıyor; adanın karası sınırın dışında. Ancak korunan alana komşu turizm yatırımlarında DKMP Genel Müdürlüğünün olumlu görüşü aranıyor.

Bozcaada da milli park oldu mu?

Hayır. Koordinatlar Bozcaada'yı kapsamıyor; ada sınırın güneyinde kalıyor.

Bu Türkiye'nin ilk deniz milli parkı mı?

Milli Parklar Kanunu kapsamında ilan edilen ilk deniz milli parklarından biri — aynı gün Fethiye-Kaş ile birlikte ilan edildi. Gökçeada'daki 1999 tarihli Sualtı Parkı farklı bir statüyle, TÜDAV öncülüğünde kurulmuştu.

Parkın sınırları tam olarak nereden geçiyor?

Sınır 599 koordinat noktasıyla tanımlı. Uç noktaları: kuzeyde 40.71 K (Saros Körfezi içi), güneyde 39.99 K, batıda 25.29 D (Semadirek–Limni yönü), doğuda 26.33 D. Gökçeada'nın kıyı çizgisi sınırın bir parçası; adanın karası dışarıda.

Kaynaklar: Resmî Gazete, 16 Ağustos 2026, sayı 33342 (karar metni, harita ve koordinat listesi) · T.C. Dışişleri Bakanlığı 154 sayılı açıklama, 21 Temmuz 2025 · 7576 sayılı Kanun · Gökçeada Kaymakamlığı, Sualtı Milli Parkı · TÜDAV · Natural Earth (kıyı verisi).